شورا و تدبیر
کسی که به جویای مشورت خیانت کند ، بی تدبیر است .
کسی که جویای مشورت را گمراه نماید ، تدبیرش باطل است .
از این احادیث در می یابیم که مهم ترین چیزی که تدبیر بر آن مبتنی است ، مشورت کردن است و اگر مشورت کردن نیکو باشد ، تدبیر نیز نیکو خواهد بود .
وقتی تدبیر از نشانه های مهم مدیریت درست باشد ، پس مشورت یکی از اصول تدبیر خواهد بود . لذا حضرت تفکر ، مشورت و تدبیر را در یک حدیث با هم جمع نموده ، فرمود : قبل از تصمیم گیری بیندیش و قبل از اقدام ، مشورت کن و قبل از حمله ، تدبر نما .
صاحب نظران مدیریت پی به اهمیت شورا برده و آن را به پست های مدیریتی افزوده اند . پستهای مشورتی به آماده سازی و پژوهش و سپس ارائه ی توصیه ها و نصیحت به واحدهای اداری که صلاحیت صدور فرمان دارند ، می پردازند .
نیاز به پست های مشورتی در نتیجه ی پیچیدگی مشکلات اداری و نبودن وقت کافی برای مدیر جهت بررسی موضوع های طرح شده ، به وجود آمده است ، مشاوران به بررسی مشکلی خاص از ابعاد مختلف و جمع آوری حقایق و اطلاعات مربوط به آن و سپس ارائه ی آن به مدیر همراه با توصیه های لازم می پردازند :
آنچه شایسته ی ذکر است این که نقش پست های مشاوره ای تنها محدود به ارائه ی توصیه ها بدون استفاده از حق صدور فرمان محدود می شود ، و این با نتیجه ای که از بررسی احادیث و مسائل مربوط به امام علی ( ع) به آن رسیدیم ، هماهنگ نیست .
اهمیت شورا همچنین در اصول مدیریت هانری فایول که به اهمیت مشورت مدیر با کارکنان تأکید دارد ، پیداست .
بحث شورا را با این حدیث به پایان می بریم که حضرتش فرمود : قبل از تصمیم گیری بیندیش ، و قبل از اقدام ، مشورت کن و قبل از حمله تدبیر نما . این سخن میان اندیشه به عنوان اولین گام و مشورت به منزله ی دومین گام و تدبیر به معنای برنامه ریزی و سومین گام از مدیریت ارتباط برقرار می سازد (باقرالموسوی ، محسن . ۱۳۸۹ . مدیریت و نظام اداری از دیدگاه امام علی (ع) ترجمه ی دکتر سید حسین سیدی ).
حسینعلی ربیعی